Wat is een figuratief schilderij? Uitleg, kenmerken en voorbeelden

Bij een figuratief schilderij herken je wat er is afgebeeld. Dat kan een persoon, gezicht, dier of ander herkenbaar onderwerp zijn. Toch hoeft het schilderij helemaal niet realistisch te zijn. Kleuren, vormen en verhoudingen mogen juist vrij worden geïnterpreteerd.

Maar wat betekent figuratief precies in de schilderkunst? En wanneer noemen we een schilderij figuratief in plaats van abstract? In dit artikel leggen we het verschil uit en laten we zien waarom figuratieve kunst zoveel verschillende vormen kan aannemen.

Wat betekent figuratief?

Figuratief betekent binnen de beeldende kunst dat de voorstelling verwijst naar iets wat we uit de werkelijkheid kunnen herkennen. Je ziet bijvoorbeeld een menselijke figuur, een gezicht, een dier of een voorwerp.

Dat betekent niet dat een kunstenaar het onderwerp natuurgetrouw moet schilderen. Een gezicht kan bestaan uit krachtige kleurvlakken, een lichaam uit enkele lijnen en vormen. Zolang het afgebeelde onderwerp herkenbaar blijft, kan er sprake zijn van figuratieve kunst.

Daarom is figuratief eigenlijk een zeer breed begrip. Zowel een gedetailleerd geschilderde persoon als een sterk vereenvoudigde menselijke figuur kan figuratief zijn.

Wat is een figuratief schilderij?

Een figuratief schilderij is dus een schilderij waarin een herkenbaar onderwerp centraal staat. De schilder gebruikt de werkelijkheid als uitgangspunt, maar heeft veel vrijheid in de manier waarop die wordt weergegeven.

Juist die vrijheid maakt figuratieve schilderijen zo gevarieerd. Sommige werken benaderen de werkelijkheid vrij nauwkeurig, terwijl andere schilderijen veel losser zijn opgebouwd.

Denk bijvoorbeeld aan een vrouw waarvan alleen de contouren duidelijk zichtbaar zijn, een gezicht dat uit verschillende kleurvlakken bestaat of een dansend paar waarbij beweging belangrijker is dan anatomische details.

Je herkent wat je ziet, maar tegelijkertijd blijft er ruimte voor interpretatie.

Wat is het verschil tussen figuratief en abstract?

Het belangrijkste verschil zit in de herkenbaarheid van het onderwerp.

Bij figuratieve kunst kun je meestal benoemen wat er wordt afgebeeld. Bij volledig abstracte kunst hoeft er helemaal geen herkenbare voorstelling aanwezig te zijn. Daar kunnen kleur, lijn, vorm, structuur en compositie op zichzelf het onderwerp vormen.

Toch is de grens niet altijd scherp. Een kunstenaar kan een herkenbare menselijke figuur zo sterk vereenvoudigen dat het werk gedeeltelijk abstract wordt. Andersom kunnen abstracte schilderijen vormen bevatten waarin je zelf bijvoorbeeld een gezicht, landschap of lichaam denkt te herkennen.

Er bestaat daarom een groot gebied tussen volledig realistisch en volledig abstract.

Welke onderwerpen zie je vaak in figuratieve schilderijen?

De menselijke figuur is een van de bekendste onderwerpen binnen figuratieve kunst. Dat kan een volledig persoon zijn, maar ook alleen een gezicht, silhouet of gedeelte van het lichaam.

Ook koppels, dansers en groepen mensen komen regelmatig terug. Houdingen en beweging kunnen daarbij belangrijker zijn dan kleine details. Hierdoor kan een schilderij een bepaalde sfeer of emotie overbrengen zonder dat alles realistisch wordt weergegeven.

Binnen deze stijl sluiten onder andere vrouwen schilderijen goed aan. Een vrouwelijk silhouet of een sterk gestileerde vrouw blijft immers herkenbaar, ook wanneer de kunstenaar vrij omgaat met kleur en vorm.

Portretten kunnen eveneens figuratief zijn. Bij een traditioneel portret ligt de nadruk meestal sterker op het gezicht en de herkenbaarheid van de persoon, terwijl bij figuratief werk meer vrijheid mogelijk is.

Is figuratieve kunst altijd modern?

Nee. Figuratieve kunst bestaat al eeuwen. Mensen, dieren en herkenbare taferelen werden geschilderd lang voordat abstracte kunst ontstond.

Wat tegenwoordig vaak als eigentijdse figuratieve kunst wordt gezien, is vooral de manier waarop kunstenaars herkenbare onderwerpen combineren met vrije vormen, opvallende kleuren of vereenvoudigde lijnen.

Daardoor kan een figuratief schilderij zowel klassiek als zeer eigentijds ogen. De stijl wordt dus niet bepaald door de leeftijd van het kunstwerk, maar door de aanwezigheid van een herkenbare voorstelling.

Wanneer past een figuratief schilderij in je interieur?

Figuratieve kunst is interessant wanneer je graag een herkenbaar onderwerp aan de muur wilt, maar niet noodzakelijk een volledig realistische voorstelling zoekt.

Een groot schilderij met menselijke figuren kan bijvoorbeeld een duidelijke blikvanger in de woonkamer vormen. Een rustiger werk met zachte kleuren kan juist goed passen in een slaapkamer of bij een neutraal interieur.

Let daarbij niet alleen op het onderwerp. Ook formaat, kleurgebruik en de verhouding tussen het schilderij en de beschikbare muur bepalen uiteindelijk hoe het werk in de ruimte overkomt.

Bij een brede bank of een groot dressoir werkt een horizontale compositie vaak prettig. Voor een smalle wand kan een verticale voorstelling juist beter aansluiten.

Figuratief of abstract: wat kies je?

Dat is vooral een kwestie van wat je graag wilt zien wanneer je naar een schilderij kijkt.

Vind je het prettig om direct een persoon, gezicht of andere voorstelling te herkennen, dan kan figuratieve kunst goed bij je passen. Wil je juist dat kleuren, vormen en structuren de hoofdrol spelen en zelf bepalen wat je erin ziet, dan ligt abstracte kunst meer voor de hand.

Je hoeft overigens niet altijd tussen beide te kiezen. Juist schilderijen waarin herkenbare figuren worden gecombineerd met abstracte achtergronden, kleurvlakken of losse penseelstreken kunnen een interessant midden vormen.

Figuratieve schilderijen in olieverf

Bij een handgeschilderd figuratief schilderij speelt niet alleen de voorstelling een rol. Olieverf geeft mogelijkheden om kleuren, penseelstreken en structuren zichtbaar op te bouwen. Daardoor krijgt een schilderij een andere diepte dan een vlakke reproductie of print.

Bij Bestpaintings.nl vind je figuratieve schilderijen die met olieverf op doek worden geschilderd. De collectie loopt uiteen van menselijke figuren en koppels tot vrouwen, gezichten en andere herkenbare voorstellingen.

Bekijk de collectie figuratieve schilderijen wanneer je wilt zien hoe verschillend figuratieve kunst kan worden uitgewerkt.